STOWARZYSZENIE MIAST

HALICZ – miasto rejonowe, w obwodzie iwanofrankowskim na Ukrainie, nad Dniestrem. Według zapisu anonimowego notariusza króla Beli, w 898 r. Halicz był w posiadaniu Węgrów. W późniejszym okresie wchodził w skład państwa Mieszka I. Z latopisu kronikarza ruskiego Nestora wynika, że w 981 r. książę Włodzimierz najechał na Polskę (na Lachów) i zajął Grody Czerwieńskie z Haliczem. Ziemie te odzyskiwali, Bolesław Chrobry w 1018 r. (utrata w 1031 r.) i Bolesław Śmiały w 1069 r. (utrata za Władysława Hermana). W okresie rozbicia dzielnicowego Rusi Kijowskiej w połowie XI w. Halicz stał się stolicą Księstwa Halickiego, a od 1199 r. stolicą Rusi Halicko-Wołyńskiej. Należał do największych miast Rusi Kijowskiej. W 1206 r. król Węgier Andrzej II został królem Halicza i Włodzimierza – ,,Rex Galiciae et Lodomeriae”. Panował jednak tylko jeden rok. W 1238 r. na tronie zasiadł ks. Daniel Halicki, który rok później musiał uznać zwierzchnictwo chana tatarskiego trwające nad księstwem ponad sto lat. W 1323 r. władzę przejął książę Bolesław Jerzy II Trojdenowicz. Wyznaczył on na swego dziedzica w razie bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego. Król polski zajął Ruś Halicką prawem spadkobierstwa w 1349 r. W tymże roku zrzucił zależność lenną od chana tatarskiego. Kazimierz Wielki nadał Haliczowi w 1367 r. prawa miejski magdeburskie. Rozpoczął także budowę zamku obronnego, który w XVII w. został przebudowany przez Franciszka Corazziniego z Awinionu. Na prośbę króla papież Urban V utworzył w 1367 r. arcybiskupstwo i metropolię halicką, której podlegały diecezje przemyska, włodzimierska, chełmska, kamieniecka, lwowska i kijowska. Trzy lata później w Haliczu powstaje arcybiskupstwo prawosławne. W 1414 r. siedzibą arcybiskupstwa i metropolii stał się Lwów. W 1434 r. Halicz wszedł w skład województwa ruskiego utworzonego przez Władysława Jagiełłę i był siedzibą powiatu. Pod koniec XVI w. Stefan Batory osadził tu Karaimów. Miasto było wielokrotnie niszczone przez najazdy – w 1621 r. przez Tatarów, w1649 r. przez Kozaków, a w 1676 r. przez wojska turecko-tatarskie. Przyczyniło się to do stopniowego upadku miasta. W 1772 r. Halicz znalazł się w zaborze austriackim, w Prowincji Galicja. Austriacy rozpoczęli rozbiórkę murów obronnych i zamku. Aktualnie są one rekonstruowane. W mieście mieszkali Polacy, Ukraińcy, Ormianie, Karaimi i Żydzi. W XIX w. Halicz był ośrodkiem handlu bydłem i drewnem. W latach 1918 – 1939 miasto należało do II Rzeczypospolitej (woj. stanisławowskie). Po II wojnie światowej znalazło się w granicach ZSRR, a od 1991 r. w granicach Ukrainy.